ERKEN TEŞHİS HAYAT KURTARIR!
Kanser, ülkemizde ve dünyada en sık görülen sağlık sorunlarından biridir. Erken evrede saptanan kanserlerde daha basit tedavi yöntemleriyle başarılı sonuçlar elde edilebilirken, ileri evrelerde tedavi süreci uzamakta ve başarı oranı azalmaktadır.
Her kanser türü için tarama programı bulunmasa da, bazı kanserlerde henüz hiçbir belirti veya şikâyet ortaya çıkmadan yapılan taramalar sayesinde hastalık erken dönemde saptanabilmektedir. Kanser tarama programları ülkelerin hastalık sıklığı ve sağlık politikalarına göre farklılık gösterebilir.
Ülkemizde Sağlık Bakanlığı Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında, belirti göstermeyen bireylerde kanseri veya kansere dönüşme riski taşıyan öncü lezyonları erken dönemde saptamak amacıyla ücretsiz tarama hizmetleri sunulmaktadır. Program kapsamında, erken tanının yaşam süresini ve tedavi başarısını belirgin şekilde artırdığı kanıtlanmış üç kanser türü taranmaktadır.
1. Meme Kanseri Taraması
Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken evrede tanı konulduğunda tedavi başarısı oldukça yüksektir ve çoğu zaman meme koruyucu cerrahi uygulanabilmektedir.
Kimlere uygulanır?
- 40-69 yaş arasındaki kadınlara
- 2 yılda bir mamografi ile tarama yapılmaktadır.
2. Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri Taraması
Rahim ağzı kanserinin en önemli nedeni, İnsan Papilloma Virüsü (HPV) enfeksiyonunun uzun süre devam etmesidir. Bu kanser türü, kansere dönüşmeden yıllar önce tespit edilebilen öncü değişiklikler gösterdiği için tarama ile büyük ölçüde önlenebilir.
Kimlere uygulanır?
- 30-65 yaş arasındaki kadınlara
- 5 yılda bir HPV-DNA testi uygulanmaktadır. Gerektiğinde aynı örnekten sitolojik inceleme (Smear testi) de yapılmaktadır.
3. Kalın Bağırsak (Kolorektal) Kanseri Taraması
Kolorektal kanserler çoğunlukla bağırsak içinde gelişen ve zamanla kansere dönüşebilen poliplerden kaynaklanır. Tarama sayesinde bu polipler henüz kansere dönüşmeden tespit edilip çıkarılabilir ve böylece kanser gelişimi önlenebilir.
Kimlere uygulanır?
- 50-70 yaş arasındaki kadın ve erkeklere
- 2 yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) yapılmaktadır.
- Gerektiğinde veya uygun bireylerde 10 yılda bir kolonoskopi önerilebilir.
Son yıllarda genç yaşlarda kolorektal kanser görülme sıklığında artış nedeniyle bazı ülkelerde tarama yaşı 45'e indirilmiştir. Ancak Türkiye'de Ulusal Kanser Tarama Programı halen 50 yaşında başlamaktadır.
Taramalar Nerelerde Yapılır?
Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamındaki tüm taramalar ve gerektiğinde sonraki yönlendirme işlemleri, ücretsiz olarak ve sosyal güvence şartı aranmaksızın aşağıdaki merkezlerde yapılmaktadır:
- KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri)
- Aile Sağlığı Merkezleri (ASM)
- Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM)
- Mobil Kanser Tarama Araçları (özellikle kırsal ve ulaşımı güç bölgelerde)
Tarama sonucunda şüpheli bir bulgu saptanması halinde kişiler, kesin tanı ve gerekli tedavi için uygun sağlık kuruluşlarına yönlendirilmektedir.
Kanserden Korunmada Sağlıklı Yaşamın Önemi
Erken teşhis hayat kurtarır; ancak kanserle mücadelede tek basamak değildir. Sigara kullanımı, obezite, sağlıksız beslenme, fiziksel hareketsizlik ve alkol tüketimi gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılması da birçok kanser türünün önlenmesinde büyük önem taşımaktadır.
Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite, ideal kilonun korunması, sigaradan uzak durulması ve önerilen taramaların zamanında yaptırılması, kanserden korunmanın en etkili yollarıdır. Bu konuda aile hekiminizden destek alabilirsiniz.
Sonuç
Kanser tarama programları, toplum sağlığını korumada en etkili uygulamalardan biridir. Hedef yaş grubunda bulunan bireylerin herhangi bir şikâyeti olmasa bile düzenli aralıklarla taramalara katılması, kanserin erken evrede yakalanmasını sağlayarak tedavi başarısını artırmakta ve yaşam süresini uzatmaktadır.
Unutmayın; erken teşhis hayat kurtarır. Kendiniz ve sevdikleriniz için kanser taramalarınızı ihmal etmeyin.
KETEM https://izmirism.saglik.gov.tr/TR-333022/kanser-erken-teshis-tarama-ve-egitim-merkezleri-ketem.html
Sağlıklı Hayat Merkezi https://bmyk.gov.tr/TR-74281/saglikli-hayat-merkezleri-shm.html
İzmir Onkoloji Grubu Derneği